|
Strona 1 z 2 Historia hamulców jest tak samo długa jak historia koła i jak ona naznaczona jest licznymi wypadkami. Wszystko zaczęło się od wozów konnych. Pierwsze wozy były dosyć lekkie i do ich zatrzymania wystarczyła siła kopyt końskich oraz perswazja woźnicy. Gdy masa pojazdów zwiększyła się sam koń i argumenty woźnicy przestały wystarczać , aby w bezpieczny sposób zatrzymać jadący wóz. Wymagało to zastosowania pewnego wynalazku , był nim ręczny hamulec. W tym czasie układ hamulcowy był wyjątkowo prosty. Działał on na zasadzie dźwigni , z jednej strony znajdował się uchwyt z drugi koniec był obłożony skórą i w czasie hamowania działał bezpośrednio na obręcz koła. Układ ten nie był idealny. Woźnica musiał przez cały czas silnie naciskać na "hamulec". W drodze ewolucji zaopatrzono ten hamulec w blokadę , następnie w przekładnie, linki i cięgła , aż w końcu zastosowano układ hydrauliczny. Wiązało się to z pewnym ważnym wynalazkiem w dziejach ludzkości , którym był samochód.
W dzisiejszych czasach , spotykamy trzy rodzaje układów hamulcowych : bębnowy , tarczowy i mieszany. Układ bębnowy wychodzi już z użycia stosowany jest on tylko w maluchach i niektórych samochodach dostawczych. Aby opisać działanie hamulców bębnowych oprę się na jednym z najbardziej popularnych samochodów. Hamulec zasadniczy (nożny) uruchamiany jest dwoma niezależnymi obwodami hydraulicznymi , jeden z nich działa na koła przednie drugi na tylne. Podstawę tego układu stanowi dwu-sekcyjna pompa hamulcowa do której podłączone są przewody ciśnieniowe. Następnie przewody te przechodzą w przewody elastyczne , które to doprowadzają płyn hamulcowy do cylinderków rozpierających szczęki hamulcowe kół przednich i tylnych. Zapas płynu mieści się w zbiorniku płynu hamulcowego , podzielonego na dwie komory i połączonego z sekcjami pompy. Jedna sekcja uruchamia cylinderki rozpierające kół przednich , druga niezależna od niej , cylinderki rozpierające kół tylnych. W przypadku gdy nastąpi utrata szczelności jednej z sekcji , druga z nich zapewnia hamowanie kół jednej z osi. Płyn znajdujący się w zbiorniku napływa do pompy poprzez dwa specjalne łączniki. Ruch tłoka , wywoływany naciskiem na pedał hamulca , powoduje wzrost ciśnienia płynu w obydwu sekcjach. Gdy zwolnimy nacisk na pedał hamulca tłoki wracają samoczynnie do swego pierwotnego położenia. Płyn pod wytworzonym w pompie ciśnieniem przepływa do cylinderków rozpierających szczęki hamulcowe kół. Układ cierny hamulców kół przednich składa się z dwóch szczęk z przyklejonymi do nich okładzinami ciernymi , sprężyn ściągających szczęki i samoczynnych regulatorów luzu między okładzinami a bębnem. Bęben hamulcowy stanowi jednolity odlew wraz z piastą kół przednich. Układ cierny hamulców kół tylnych jest zbudowany podobnie do poprzedniego układu. Składa się z takich samych szczęk hamulcowych , sprężyn ściągających i samoczynnych regulatorów luzu. W odróżnieniu od kół przednich bęben hamulcowy kół tylnych nie stanowi jednolitego odlewu z piastą koła. Układ cierny hamulców nie wymaga regulacji luzu szczęk hamulcowych z tego względu iż posiada on własną niezależną i samoczynną regulacje. Luz znajdujący się pomiędzy okładziną a bębnem hamulcowym jest uzależniony od wartości luzu między drążonym sworzniem (inaczej mówiąc tulejką) urządzenia samoczynnej regulacji szczęk a sworzniem tarczy hamulcowej. Poprzez ścieranie się okładzin hamulcowych zwiększa się luz pomiędzy szczęką a bębnem. Luz ten zawsze nie przekracza luzu występującego między sworzniami, gdyż cylinderek rozpierający pokonuje siły tarcia, które występują między podkładkami ciernymi a środnikiem. Wartość sił tarcia występujących między podkładkami ciernymi a środnikiem jest ustalona naciskiem sprężyny założonej na sworzeń drążony. Gdy zostaną pokonane siły tarcia szczęka zostanie przesunięta bliżej bębna, a jej luz zostanie znów ograniczony luzem występującym pomiędzy sworzniem drążonym a sworzniem tarczy hamulcowej. W samochodach prócz zasadniczego układu hamulcowego występuje też układ pomocniczy czy tez jak ktoś woli awaryjny. W opisywanym przeze mnie samochodzie występuje hamulec mechaniczny działający na koła tylne. Uruchomienie hamulca ręcznego następuje przez zaciągnięcie dźwigni , której to ruch jest przenoszony na krążek na którym nawinięta jest linka hamulca. Przesunięcie linki powoduje obrót dźwigni uchylnej oraz przesunięcie dźwigni rozpierającej której to ruch
działa bezpośrednio na szczęki hamulców. Układ który opisałem powyżej jest dość archaiczny lecz dzięki swojej prostocie dość niezawodny i łatwy w obsłudze. Mimo iż układy bębnowe wykazują lepszą skuteczność, producenci samochodów odchodzą od tego typu rozwiązań. Układy bębnowe wyparte zostały przez układy mieszane. Na tylnej osi pozostawiono hamulce bębnowe zaś na przedniej stosowane są układy tarczowe. W samochodach lepszych marek oraz w samochodach sportowych stosuje się układy wyłącznie tarczowe. Prócz tych zmian dokonano jeszcze jednej bardzo ważnego ulepszenia , dodano mianowicie Serwo.
|
|
|